Muqdisho, Soomaaliya — Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta magaalada Muqdisho ku qabatay kulan gaar ah oo isu keenay ganacsatada Soomaaliyeed iyo Xoghaynta Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika (AfCFTA), iyadoo kaashanaysa Rugta Ganacsiga iyo Warshadaha Soomaaliyeed.
Kulankan, oo ahaa kii ugu horreeyey ee noociisa ah, ayaa ganacsatada Soomaaliyeed u abuuray fursad ay si toos ah ula kulmaan hoggaanka AfCFTA, isla markaana ay wax badan uga fahmaan fursadaha, shuruudaha iyo tallaabooyinka looga baahan yahay si ay uga faa’iidaystaan suuqa Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika.
Fursadaha AfCFTA ee Ganacsatada Soomaaliyeed
Xoghayaha Guud ee AfCFTA, Mudane Wamkele Mene, oo kulanka ka hadlay, ayaa faahfaahin ka bixiyey fursadaha uu Heshiiska AfCFTA u furayo Soomaaliya iyo sida ganacsatada Soomaaliyeed uga faa’iidaysan karaan isku-xirka iyo ballaarinta suuqyada qaaradda Afrika.
Wuxuu sidoo kale carrabka ku adkeeyey muhiimadda ay leedahay diyaar-garowga ganacsatada Soomaaliyeed iyo in la fahmo habraacyada farsamo ee lagama maarmaanka u ah ka qaybgalka ganacsiga ka dhex socda dalalka xubnaha ka ah AfCFTA.
Heshiiska AfCFTA ayaa Soomaaliya u furaya fursado cusub oo la xiriira ballaarinta suuqyada, kordhinta dhoofinta iyo xoojinta xiriirka ganacsi ee Soomaaliya la leedahay dalalka kale ee qaaradda Afrika.
Codka iyo Doorka Ganacsatada Soomaaliyeed
Dhanka ganacsatada Soomaaliyeed, Guddoomiyaha Rugta Ganacsiga iyo Warshadaha Soomaaliyeed, Mudane Yasin Cibar, ayaa ka hadlay aragtida iyo danaha ganacsatada gaarka loo leeyahay.
Wuxuu xusay muhiimadda ay leedahay in ganacsatada Soomaaliyeed iyo waaxda gaarka loo leeyahay ay si dhow uga qayb qaataan geeddi-socodka hirgelinta Heshiiska AfCFTA, maadaama ay yihiin dhinaca sida tooska ah uga faa’iidaysan doona fursadaha ganacsi ee ka dhasha heshiiska.
Ka-qaybgalka ganacsatada ayaa muhiim u ah in tallaabooyinka ay dowladdu qaaddo ay la jaanqaadaan baahiyaha dhabta ah ee ganacsiga, wax-soo-saarka iyo dhoofinta.
Fahamka Habraacyada Ganacsiga AfCFTA
Intii uu socday kulanka, waxaa sidoo kale lagu soo bandhigay qaabka uu heshiiska AfCFTA uga shaqeeyo dhinacyo muhiim ah oo ay tahay in ganacsatada Soomaaliyeed fahmaan.
Mawduucyada laga hadlay waxaa ka mid ahaa:
- Ganacsiga Badeecadaha (Trade in Goods);
- Ganacsiga Adeegyada (Trade in Services);
- Canshuur-dhimista iyo fududeynta ganacsiga;
- Xeerarka Asalka Badeecadaha (Rules of Origin);
- Halbeegyada iyo tayada badeecadaha;
- Shuruudaha iyo agabka looga baahan yahay dhoofiyeyaasha.
Fahamka qodobadan ayaa muhiim u ah ganacsatada Soomaaliyeed si ay awood ugu yeeshaan inay si wax-ku-ool ah uga faa’iidaystaan fursadaha cusub ee suuqa Afrika.
Soomaaliya oo U Gudbaysa Marxalad Cusub
Kadib ansixintii Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya iyo saxiixii Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, dalka wuxuu u gudbayaa marxalad cusub oo ku aaddan ka mid noqoshada iyo hirgelinta Heshiiska AfCFTA.
Ka mid noqoshada AfCFTA waxay ganacsatada, wax-soo-saarayaasha iyo adeeg-bixiyeyaasha Soomaaliyeed u furaysaa fursad ay ku gaaraan suuq ballaaran oo ay ku nool yihiin in ka badan 1.4 bilyan oo qof, isla markaana leh dhaqaale isku-dar ahaan lagu qiyaaso $3.4 tiriliyan.
Fursaddan waxay Soomaaliya siinaysaa awood ay ku ballaariso dhoofinta, kor ugu qaaddo wax-soo-saarka gudaha iyo inay shirkadaha Soomaaliyeed helaan suuqyo cusub oo qaaradda Afrika ah.
Diyaar-garowga Ganacsiga Dhabta ah
Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay sii waddaa diyaarinta tallaabooyinka farsamo iyo hay’adeed ee lagama maarmaanka u ah in Soomaaliya ay uga gudubto marxaladda ansixinta heshiiska una gudubto ka faa’iidaysi dhab ah oo ganacsi.
Hannaankan, waaxda gaarka loo leeyahay iyo ganacsatada Soomaaliyeed ayaa udub-dhexaad u ah, maadaama guusha Soomaaliya ee AfCFTA ay ku xirnaan doonto awoodda wax-soo-saarka dalka, tayada badeecadaha iyo adeegyada, iyo diyaar-garowga shirkadaha Soomaaliyeed ee tartanka suuqyada Afrika.
Kulankan ayaa qayb ka ah dadaallada lagu diyaarinayo ganacsatada Soomaaliyeed si ay u fahmaan una qorsheeyaan sida ay uga faa’iidaysan karaan fursadaha cusub ee ka dhashay is-dhexgalka dhaqaale ee qaaradda.
Helitaanka suuq waa fursad ballaaran; u diyaar-garowga ka faa’iidaysigiisuna waa tallaabada xigta.
